Microplastics: waar komen ze vandaan, en wie kan er iets aan doen?

Onderzoekers van het KIWK-project Ketenverkenner hebben onderzocht wat het aandeel van verschillende bronnen van microplastics in het watersysteem is en wat de aard van verontreiniging uit deze bronnen is. De resultaten zijn samengevat in een overzichtelijk Deltafact. In dit factsheet inventariseren de onderzoekers ook welke maatregelen ingezet kunnen worden om emissies van microplastics te verminderen of voorkomen. Daaruit blijkt dat de waterbeheerder, omdat deze aan het einde van de keten staat, zelf weinig maatregelen kan treffen om emissies te beperken. Anderen zijn aan zet.

Bronnen van microplastics

Figuur 1 (boven). Emissies van microplastics naar water in Nederland

Microplastics worden steeds vaker in het milieu aangetroffen. Vanwege de persistentie van plastic in het algemeen en de vermoedelijke consequenties voor organismen en zelfs voor de menselijke gezondheid, is het belangrijk te weten waar ze precies vandaan komen. De gegevens over emissies uit verschillende bronnen berusten op schattingen, omdat er nog geen gestandaardiseerde methoden bestaan om microplastics van alle verschillende soorten en maten goed te kunnen meten.

Deze schattingen laten zien dat dat de grootste bron van microplastics het uiteenvallen (fragmenteren) van plastic zwerfvuil is. Via fragmentatie maar ook slijtage worden grotere plastics afgebroken tot microplastics. Dit worden secundaire microplastics. Daarnaast zijn de bijdragen uit bandenslijtage en verfdeeltjes ook belangrijke bronnen.

Pre-productiepellets (basismateriaal voor veel plastic producten) en scrubdeeltjes in cosmetica zijn de belangrijkste bronnen van primaire microplastics, microplastics die niet door fragmentatie ontstaan maar als microplasticdeeltjes geproduceerd worden. De bronnen van primaire microplastics leidden maar tot relatief kleine emissies in vergelijking met de fragmentatie van zwerfvuil.
 

Bronaanpak

Omdat de herkomst van microplastics zeer divers is, is het lastig om het probleem bij de bron aan te pakken, aldus de opstellers van het Deltafact over de bronnen en emissies van microplastics. Toch moet daar de oplossing worden gezocht. De waterbeheerder heeft namelijk zelf weinig handelingsmogelijkheden als de microplastics zich al in het water bevinden. Verwijdering van microplastics uit rioolwater op de biedt mogelijkheden, maar alleen voor emissies via het riool. Verreweg het grootste deel komt echter op een andere wijze in het water terecht, bijvoorbeeld omdat het sloten en singels inwaait of met regenwater erin stroomt.  

Welke maatregelen zouden dan bijdragen aan een afname van de emissie? Hierbij kun je volgens de onderzoekers denken aan: het voorkomen van zwerfvuil, bijvoorbeeld door statiegeld; verminderen van slijtage, bijvoorbeeld door ander gebruik (bandenspanning bij autobanden); reductie van plastics in producten en/of slijtvastere producten, bijvoorbeeld in verf en textiel. De uitvoering van veel van de genoemde maatregelen ligt in handen van de overheid, de industrie en de verschillende gebruikers van de uiteenlopende typen plastic en microplastic.Door samen te werken met overheden, industrieën en gebruikers kunnen waterbeheerders wel pogen de emissies van microplastics terug te dringen, aldus de opstellers van het Deltafact.

Hebt u vragen?

Voor vragen kunt u een email sturen naar joep.van.den.broeke@kwrwater.nl.

Deel deze pagina

Houd mij op de hoogte