Project Brakke Wateren: wat gebeurde er in 2020?

Begin december verscheen de KIWK-voortgangsrapportage 2020, waarin een overzicht wordt gegeven van de voortgang van de afzonderlijke projecten die lopen binnen de Kennisimpuls Waterkwaliteit. De komende weken vertellen we u graag wat er in de uiteenlopende projecten is gebeurd. Deze keer: Brakke Wateren.

Foto van brakke wateren

Waterbeheerders worstelen met de vraag hoe realistische KRW-doelen kunnen worden afgeleid voor brakke wateren en welke maatregelen nodig zijn om deze doelen te realiseren. Het ecologisch functioneren van brakke wateren wijkt namelijk nogal af van dat van zoete wateren. In brakke wateren is veelal stikstof – in plaats van fosfaat – het limiterende element voor algengroei. Bovendien spelen fluctuaties in het zoutgehalte een cruciale rol in de soortensamenstelling, evenals verschillen in grootte en connectiviteit (i.c. de mate waarin leefgebieden in een systeem in verbinding staan met andere leefgebieden) van het watersysteem. Vaak is er ook sprake van kennislacunes: zelfs in natuurlijk ingerichte brakke wateren waar nutriënten binnen gestelde (zij het vrij ruime) normen blijven, komen vaak geen tot weinig waterplanten tot ontwikkeling. In het project Brakke Wateren proberen we inzicht te krijgen in het ecologisch functioneren van brakwatersystemen. Deze kennis wordt uitgewerkt als ecologische sleutelfactoren (ESF’s) voor brakke wateren, als aanvulling op de huidige ESF’s voor stilstaande wateren. Aan de hand van deze kennis kunnen waterbeheerders de juiste doelen afleiden en de meest (kosten)efficiënte maatregelen treffen.


Drempelwaarden

In 2019 hebben we drempelwaarden (maximale waarden) bepaald voor stikstof, fosfaat en chlorofyl in verschillende typen brakke wateren. Ook hebben we de gevoeligheid van soorten voor fluctuaties in zoutgehaltes voor macrofauna bepaald, alsook de structuur van het voedselweb in brakke wateren (op basis van data van waterschappen). We zijn gestart de verschillende verbanden uit te werken in relatieschema’s. Dit doen we in een zgn. Bayesian Belief Network. Hiernaast is in 2019 een dataset ter beschikking gesteld waarin de meetgegevens van brakke wateren zijn samengevat. Deze dataset is ter beschikking gesteld aan WS Scheldestromen en Provincie Zeeland, belangrijke beheerders van brakke wateren.


Monitoringprogramma

In 2020 zijn we – met extra gelden van waterbeheerders - een monitoringprogramma gestart voor het bepalen van fluctuaties in zoutgehalte, nutriënten en macro-ionen in oppervlaktewater en sediment door het jaar heen en de relatie die deze gegevens hebben met het voorkomen van bepaalde vegetatie. Deze werkzaamheden lopen door tot in 2021. Ook zijn de ecosysteemtoestanden voor waterplanten, macrofauna en vis opgesteld en is het eerder genoemde Bayesian Belief Network (BNN) uitgewerkt tot een bruikbaar instrument voor waterschappen. Ecosysteemtoestanden zijn toestanden waarin een aquatisch  ecosysteem kan verkeren onder bepaalde omstandigheden. Denk aan mate van brakheid, mate van belasting met voedingsstoffen en dergelijke. Het zijn een soort snapshots van een brakwater onder bepaalde omstandigheden.

Eind 2020 worden diverse producten beschikbaar gesteld via de KIWK-website. De eerste is het rapport ‘Afleiding van drempelwaarden voor nutriënten in brakke wateren’ waarin de relatie tussen N, P en chlorofyl in verschillende typen brakke wateren is beschreven, en drempelwaarden voor nutriënten in brakke wateren zijn afgeleid. Ook verschijnt de notitie ‘Effecten van zoutgehalte op macrofauna’ en een aangepaste macrofauna zouttolerantielijst. Verder verschijnt het BBN-instrument, dat gebruikt kan worden voor de doelafleiding voor de KRW en een handleiding voor toepassing van dit instrument.


Deltafact Brakke wateren

Tot slot: volgende maand (januari 2021) wordt ook een Deltafact voor brakke wateren opgeleverd. In deze Deltafact zal een aantal kenmerken van brakke wateren worden beschreven, zoals: wat zijn brakke wateren, waar liggen ze, hoe zagen ze er in vroegere tijden uit, wat zijn de drempelwaarden voor nutriënten in brakke wateren en hoe worden brakke wateren beheerd?

Voor 2021 is het vervolg en de afronding van de werkzaamheden gepland, waaronder de oplevering van de dataset met gegevens over brakke wateren, de uitwerking van de resultaten van veldmonitoring en opname van deze resultaten in het op te stellen hoofdrapport. Het BBN-instrument en -handleiding zullen worden aangescherpt (indien nodig).

> Download de voortgangsrapportage 2020

Hebt u vragen?

Voor vragen kunt u een email sturen naar gerben.vangeest@deltares.nl

Deel deze pagina

Houd mij op de hoogte