Gewasbescherming: minder middelen naar het water

Welke invloed hebben emissieroutes van gewasbeschermingsmiddelen op de waterkwaliteit? De kennis daarover vergroten we in dit project. Dat leidt tot effectievere maatregelen en – als deze genomen worden – tot een betere kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater.

Spuiten

Wat is het probleem?

In ons oppervlaktewater worden (resten van) gewasbeschermingsmiddelen aangetroffen in concentraties die de waterkwaliteitsnormen overschrijden. Ook het grondwater is op veel plaatsen verontreinigd. Dit tast de kwaliteit van onze bronnen voor drinkwater aan.

We weten nog niet goed welke emissies en emissieroutes de meeste problemen veroorzaken. En dus weten we ook niet of gebruikers van dit soort middelen de beste oplossingen en werkwijzen aangereikt krijgen.

Wat gaan we doen?

Het onderzoek is verdeeld in twee fasen. Fase 1 is afgerond en bestond uit een brede analyse met een inventarisatie van de emissieroutes die het meest bij droegen aan watervervuiling en milieurisico’s. De inventarisatie kunt u op deze website downloaden onder Resultaten.

Het onderzoek in fase 2 kijkt naar twee kennislacunes. De eerste gaat over de emissieroute oppervlakkige afspoeling, met het oog op perceelmanagement. De vraag is hoe handelingsperspectieven geboden kunnen worden aan telers. Het andere deel gaat over een proefontwerp voor vroegtijdige monitoring van gewasbeschermingsmiddelen in ondiep grondwater.

Wat levert het op?

Fase 1: inventarisatie

Uit de inventarisatie bleek dat we wel weten welke emissieroutes er zijn, maar dat minder duidelijk is welk aandeel routes als afspoeling vanaf percelen, spuitdrift, drainage, atmosferische depositie en erfemissies hebben. Afzonderlijke emissieroutes kunnen per regio en locatie of perceel van elkaar verschillen. Over drie emissieroutes vanaf het perceel bestaat op landelijke schaal nu wel duidelijkheid, namelijk over drift, atmosferische depositie en drainpijpafvoer. Voor oppervlakkige afspoeling en erfafspoeling ontbreekt kennis om tot een kwantitatieve duiding te komen.

Voor het grondwater komt naar voren dat huidige meetresultaten vaak geen eenduidige relatie laten zien tussen het gebruik van stoffen en hun aanwezigheid in het grondwater.

Fase 2: oppervlakkige afspoeling en grondwater

In fase 2 willen we meer inzicht verkrijgen in een potentieel belangrijke emissieroute vanaf percelen, namelijk oppervlakkige afspoeling. Samen met de al bestaande kennis over drift, atmosferische depositie en drainage zal dit de kennis over perceelemissies volledig maken. Hierbij gebruiken we risicokaarten van afstroming van water en afspoeling van gewasbeschermingsmiddelen. In relatie daarmee willen we opties formuleren voor maatregelen om de emissie via afspoeling te reduceren. Die moeten passen binnen het handelingsperspectief van telers om emissies te beperken. Via een webtool willen we de resultaten beschikbaar maken.

Voor grondwater willen we de eerste uitwerking maken van een ‘Early warning system’ in afstemming met de gebruikers in het Platform Meetnetbeheerders. Doel is om de relatie tussen toepassing en voorkomen in het ondiepe grondwater snel in beeld te krijgen.

Alle (tussen)resultaten van dit project vindt u onder het tabblad 'Resultaten' in het hoofdmenu van de website.

Gebruikerscommissie

Aaldrik Tiktak Planbureau voor de Leefomgeving, voorzitter
Maarten van der Ploeg RIWA
André Bannink RIWA
Astrid Fisher Evides
Dennis Kalf Rijkswaterstaat WVL
Marian van Dongen Waterschap Hunze en Aa's
Anton Dries Provincie Drenthe
Annette Beems Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Joan Meijerink Waterschap Zuiderzeeland
Coen van Dijk waterschap Rivierenland
Arina Nikkels Waterschap Vallei en Veluwe
Niels Lenting Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
Klaas Jilderda Nefyto
Janco van Gelderen Provincie Utrecht
Matthijs ten Harkel Provincie Noord Brabant
Jacco van Bruchem LTO
Petra Geenen Ctgb

Onderzoekers

Mark Montforts RIVM
Roel Kruijne WUR
Marcel Wenneker WUR
Wilko Verwey Deltares
Arnaut van Loon KWR

Hebt u vragen?

Voor vragen kunt u een email sturen naar mark.montforts@rivm.nl